KURDPLAT

شتێکی چاوەڕوانکراو بوو کە جیاوازی شاسواری پێش زیندان و دوای زیندان ئەرز و ئاسمانبێت و ئەوەش هۆکاری زۆرە و هەویرێکە ئاو زۆر دەکێشیت بەڵام لێدوان و قسەکانی شاسوار عبدلواحید زۆر نابەرپرسانە و پۆپۆلیستانەترن لەهەر هێز و کەسێکیتری پێش خۆی، ئێمە تەجروبەی بەشداری گۆڕانمان هەیە لە حکومەتی هەرێم، بە هەمان پاساوەکانی ئێستای شاسوار عبدلواحید، بەڕەچاوکردنی دۆخی جیاوازەوە هێشتا داخوازی و بانگەشەکانی گۆڕان بۆ بەشداری لە کابینەی حکومەت فراوانتر و گەورەتر بوون و گۆڕانیش بەهێزتربوو، خاڵی جیاوازیان ئەوەیە گۆڕان بەشداری کابینەی حکومەتی کرد بەو بەڵێن و چاکسازیانەی کە بانگەشەی بۆ کرد و ئاوا دەرچوو، ئیدی نەهات بە هەموو ئەوانیتر بڵێ ئەگەر ئێوە لەگەڵمان نەیەنە نێو کابینەی حکومەت و کۆبونەوەکانەوە کەواتە هەموتان پیاوی دەسەڵاتن.

لە کاتێكدا شاسوار عبدلواحید بۆ خۆی وایکردوە بە کۆبونەوەکانی تێکبشکێت، ئەگەرنا لە دنیای سیاسەت و ئۆپۆزسیۆن بونیشدا هەموو بژاردە سیاسیەکان کراوە و ئاسایین و دەکرێت لە قۆناغێکەوە بۆ قۆناغێکیتر بگۆڕێن لە ژێر کاریگەری قۆناغ و هاوکێشە گۆڕاوەکاندا، بەڵام کاتێك تۆ لە هەشت ساڵی کاری سیاسیدا کۆنەبونەوە لەگەڵ پارتی و یەکێتی دەکەیتە دەستکەوت و خاڵی بەهێزی خۆت! لە چەندین لێدواندا بەیەکێتی و پارتی دەڵێیت هەرچیان وتوە درۆدەکەن و بۆ داهاتووش درۆدەکەن! پێیان دەڵێی ئێمە نەهاتوین ببینە شەریکی دەسەڵات و هاوتوین دەسەڵات بگۆڕین! بە خەڵك دەڵێی لەبەردەرکی سەرا هەڵیان دەواسین! لە میدیاکەتەوە دەیان ڕاپۆرت ئەکەی لەسەر ئەو حیزبانەی کۆبونەوەتەوە لەگەڵ پارتی و یەکێتی و دنیایەك تانەیان دەخەیتە پاڵ! دێیت و دەڵێیت پارتی و یەکێتی دوو ڕووی یەك دراون و دروشمی بانگەشەکەشت دەکەیت بەوەی ئەمجارەش درۆدەکەن! ڕوو دەکەیتە خەڵك و بە لوتبەرزیەکەوە دەڵێیت پارتی و یەکێتی هەرچیان وت ڕاسناکەن و باوەڕیان پێ مەکەن! ئێستا ئەتەوێ بە خەڵك بڵێی چی؟ تۆ ئەم میللەتە بەچی دەزانی وا دەتەوێ بە چوار قسەی خۆت ئاسا باوەر بکەن بەو قسانەی کە هەر خۆت پێشتر کردووتن و ئێستا پێچەوانەکەیان دەکەیت؟ تۆ خۆت بویت بە بەشێك لەدەسەڵات کەچی دێت و بەوانیتر دەڵێیت ئەوەی نەیەتە نێو ئەم کۆبونەوانەی ئێمەوە سەر بەدەسەڵاتە؟ هەر بەراست کام کۆبونەوانە! ناشێ تۆ لە زیندان باوەریان پێ کردبی کە یەکێتی ئۆپۆزسیۆنە! وا تۆش ئێستا ئەتەوێ باوەر بە خەڵك بهێنی کە ئەم رێگایەی تۆ ئێستا گرتووتە رێگای ئۆپۆزسیۆن بوونە، خۆ گەر ئەمە رێگا ڕاستەکەبێت ئەوا شنیار ئەنوەر و هەندێکیتریش پێش تۆ دۆزیانەوە و گرتیانەبەر، هەرچەند ئەو نەهات بڵێ هەرکەس وەك من نەبێتە یەکێتی ئەوا سەر بەدەسەڵاتە، ئەو وتی من بۆم دەرکەوت بەهێزکردنی یەکێتی چارەسەرەکەیە، ئێ لانی کەم کە رێگاکەی ئەوت گرتۆتە بەر وەك ئەو بڵێ، زۆر ئاساییە بڵێ من لە زیندان بیرم کردەوە و تێگەشتم کە هەڵە بووم، پێموابوو دەتوانم سیراع لەگەڵ یەکێتی بکەم، بڵێ هەڵەبووم پێموابوو ئەو هەموو قونسولیەی دەهاتن بۆلام شتێکم بۆ دەکەن بەڵام هیچیان بۆ نەکردم، بلێ پێموابوو خۆپیشاندانی ملیۆنی دەکرێت دژی دەستگیرکردنم و نەکرا! بڵێ سیاسیەکی قوڵ نەبووم کە پێموابوو حیزبەکانی بەغداد لەسەرم دێنە جواب! بڵێ ئێستا بۆم دەرکەوت کە یەکێتی باشترە لە پارتی و ئەبێت بەهێزی بکەینەوە! بڵێ خۆڵم کردە چاوی خەلک کە وتم کەیسی دەستگیرکردنم سیاسیە، دەرکەوت یاسایی بوو بۆیە قبوڵم کرد! بڵێ وامزانی بوو بافڵ تاڵەبانی وەك بەرپرسەکانیتری یەکێتیە، من چوزانم ئەم سوعبەت و شت نازانێ! کەمێك ڕاشکاوانە بڵێ من وەفام بۆ یەکێتی هەیە لەو هەموو پرۆژانەی پێیداوم لە سلێمانی و ئێستا نامەوێ لەدەستیان بدەم، بڵێ یەکێتی نیگەران بوو لەو کەین و بەینانەی لە نێوخۆ و دەرەوە دروستم کردن و لێی قبوڵ نەکردم وەك جگەرگۆشەیەکی خۆی، ئاساییە وەك چۆن وتت ئێن ئارتیم فرۆشتوە و دوایی دەرکەوت نەتفرۆشتوە و خەلکیش لەبیری چویەوە، ئێستاش خەڵك ئەم سەفەقاتەی بیر دەچێتەوە و وایدانێن فرۆشتنی موڵکەکانیش وەك فرۆشتنی ئێن ئارتیە و تەواو.

ئەی تۆ نەبووی وتت بە ئارەزوو پارەی کارەبا نادەم و چیان لەدەستدێ با بیکەن، کەچی نەك پارەی کارەبا کورسیەکانی پەرلەمانیشت پێدان و ئاڵای سپیت هەڵکرد.

کاك شاسوار ئەمانە هەمووی ئاساییە و گریمان نەوەی نوێ پەیجی خۆتە و تایەی تیا ئەسوتێنی، هەرچەند من پێموانیە و نەوەی نوێ و دەنگدەران و تەنانەت پەرلەمانتارەکانیش خەڵکی جوان و باشی تێدایە، دلتەنگن بەم هەموو هەڵگەرانەوەیە و ئەو هەموو دژیەك بوونە لە هەڵوێستدا، چونکە ئەوانیش و خەڵکیتریش دلخۆش و بە هیوابوون تۆ لە ئاست هەڵوێست و قسەکانتبویتایە، بە هیوابوون ئەو دوو پەنجەیەی لە دادگا بەرزترکردەوە و وتت چۆکدانادەین و تەسلیم نابین ئێستاش پەنجەکانت هەر بەبەرزیەوە بونایە نەك لە گیرفانتدا.

بۆیە هیوادارم شاسوارعبدلواحید لە بری چەواشەکردنی خەڵک و زمانی زبری پۆپۆلیستی و تەخوینکردنی هەموو ئەوانیتر زیاتر قسە لەسەر هەنگاوەکانی خۆی بکات، با ئەم زمانە زبرە پۆپۆلیستیە و ئەم تەخوێنکردن و پەرتکردن و لوتبەرزی و ڕەد کردنەوەیەی ١٥ ساڵی ڕابردووی ئۆپۆزسیۆن! تا ئێرەبێت و بەس، چونکە دەرکەوت خودی رێگاکە هەڵەیە و هەڵە دەستی بۆ براوە، هیچ کەسێکی بەبەهێزی نەهێشتەوە و دەسەڵاتیشی لاواز نەکرد، کە من پێموایە دەسەڵات و هەر هیزێك بەشداری کابینەکانی کردوە هەریەك بە ئەندازەی خۆیان بەشدارن لەم دۆخەی ئەم هەرێمەی تێکەوتوە لە هەموو رووەکانەوە، پارتی بەرپرسیارێتی یەکەمی دەکەوێتە ئەستۆ و لە هەموویان زیاتر پاشان یەکێتی و ئەوانیتریش بە ئەندازەی بەشداری و ڕۆڵیان، بۆیە گەر تۆ دەتەوێ هاوسەنگی ڕاست بکەیتەوە و گۆڕانکاری دروست بکەی ئەوا هێدی باژۆ...، وەك چۆن پێشتر بەهەڵە دەرگاکەت کردەوە ئەوا ئێستاش بە هەڵە دەرگاکە دادەخەیت، هەر هیچ نەبێت بۆ هەموو قسەکانی پێشترت وەك کاك ماهیر حەسەن بڵێ (من وتم بەڵام ئەممایەکیشم وت! ئێ ئەمما شتی بە دواوەیە).

ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ لە هەموو کاتێک زیاتر لە جەنگێکی گشتگیر لەگەڵ ئێران نزیک بووەتەوە و میدیایەکی ئەمریکیش ئاشکرای دەکات، ئەگەری هێرشکردنە سەر ئێران 90٪ـە و مۆڵەتی دوو هەفتە بە تاران دراوە.

رۆژی چوارشەممە 18-02-2026، ماڵپەڕی "ئاکسیۆس"ـی ئەمریکی لە راپۆرتێکدا ئاشکرای کرد، دوای ئەوەی گفتوگۆکانی جنێڤ نەیانتوانی جیاوازییە قووڵەکان و هێڵە سوورەکانی واشنتن چارەسەر بکەن، ئامادەکارییە سەربازییەکانی ئەمریکا لە ناوچەکە گەیشتوونەتە ئاستێکی مەترسیدار.

بەگوێرەی راپۆرتەکە، هێزی سەربازیی ئەمریکا کە بە "ئارماداکەی ترەمپ" ناوبراوە، ئێستا دوو کەشتیی فڕۆکەهەڵگر، 12 کەشتیی جەنگی، سەدان فڕۆکە و چەندین سیستەمی بەرگریی ئاسمانی لەخۆدەگرێت.

هەر بەپێی زانیارییەکان، تەنیا لە ماوەی 24 کاژێری رابردوودا، 50 فڕۆکەی جەنگیی نوێ لە جۆرەکانی (F-35, F-22 و F-16) گەیشتوونەتە ناوچەکە.

جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی فۆکس نیوز ئاماژەی بەوە کرد، وێڕای هەندێک پێشکەوتن لە گفتوگۆکانی رۆژی سێشەممەی جنێڤ لەنێوان (جارێد کوشنەر، ستیڤ ویتکۆف) و عەباس عێراقچی، بەڵام "هێشتا بۆشاییەکان گەورەن."

ڤانس گوتی: "زۆر روونە کە سەرۆک کۆمەڵێک هێڵی سووری داناوە کە ئێرانییەکان هێشتا ئامادە نین بەکردەیی کاری لەسەر بکەن؛ ترەمپ دەیەوێت بگاتە رێککەوتن، بەڵام رەنگە بڕیار بدات کە دیپلۆماسی گەیشتووەتە کۆتاییە سروشتییەکەی خۆی."

یەکێک لە راوێژکارەکانی ترەمپ بە ئاکسیۆسی راگەیاندووە: "سەرۆک خەریکە بێزار دەبێت؛ هەرچەندە هەندێک کەس لە دەوروبەری هۆشداریی دەدەنێ لە جەنگ، بەڵام پێموایە بە رێژەی 90% لە چەند هەفتەی داهاتوودا چالاکیی سەربازی دەبینین."

واشنتن مۆڵەتی "دوو هەفتە"ـی داوەتە تاران تاوەکو پێشنیازێکی نوێ و ورد پێشکەش بکات، ئەگەرنا بژاردەی سەربازی جێبەجێ دەکرێت.

بەپێی راپۆرتەکە، حکومەتی ئیسرائیل ئامادەکاری بۆ سیناریۆی جەنگ لە ماوەی چەند رۆژێکی کەمدا دەکات، کە ئامانجەکەی تەنیا بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران نییە، بەڵکو "رووخاندنی رژێمی تارانە."

ئەم گرژییانە دوای ئەوە دێن کە لە حوزەیرانی 2025دا رۆژهەڵاتی ناوەڕاست شاهیدی جەنگێکی 12 رۆژەی نێوان ئیسرائیل و ئێران بوو بە ناوی "چەکووشی نیوەشەو"، کە تێیدا ئەمریکا لە کۆتاییەکانیدا بەشداریی کرد بۆ لێدانی بنکە ئەتۆمییە ژێرزەوییەکان.

مایۆرکا سیتی، دەکەوێتە تەنیشت پارکی هەواری شار، ئەو کەسانەی بە دوای ژیانێکی ئارام دەگەڕێن کە تەواوی خزمەتگوزارییەکانی بۆ دابینکرابێت، ئێرە هەڵبژاردەیەکی گونجاوە

بۆ وەرگرتنی زانیاری زیاتر پەیوەندی بکە بە

دامەزراوەی کپلەر بۆ توێژینەوەی وزە رایگەیاند، هەر رێککەوتنێک لەنێوان ئێران و ئەمریکا نرخی نەوت 4 بۆ 5 دۆلار دادەبەزێنێت، بەڵام لە ئەگەری شکست و هێرشکردنە سەر ئێران، نرخی نەوت بەرزدەبێتەوە و ئەگەر گەرووی هورمزیش دابخرێت، دەگاتە 150 دۆلار.

هۆمایۆن فەلەکشاهی، شرۆڤەکاری باڵای نەوت لە دامەزراوەی کپلەر بۆ توێژینەوە لە بواری وزە بە تۆڕی میدیایی رووداوی راگەیاند، لە ئەگەری سەرکەوتنی دانوستاندنەکان، دەکرێت قەبارەی هەناردەی نەوتی ئێران زیادببێت.

بەپێی پێشبینیی فەلەکشاهی، لە ئەگەری نەمانی مەترسییە جیۆسیاسییەکانی پەیوەست بە ناکۆکییەکانی نێوان ئێران و ئەمریکا، نرخی نەوت راستەوخۆ 4 بۆ 5 دۆلار دادەبەزێت.

لەبارەی کاریگەریی رێککەوتنەکە لەسەر بازاڕ، شرۆڤەکارەکەی کپلەر گوتی، لە مەودای مامناوەنددا هەناردەی نەوتی ئێران بۆ بازاڕەکانی جیهان 200 بۆ 300 هەزار بەرمیل لە رۆژێکدا زیاد دەبێت.

زۆرترین هەناردەی نەوتی ئێران بۆ چینە؛ بە گوتەی فەلەکشاهی، هەر رێککەوتنێک هانی پاڵاوتگە چینییەکان دەدات هاوردەی نەوتی ئێران تاوەکو 200 هەزار بەرمیلی رۆژانە زیاتر بکەن، "بەڵام توانای زیادکردنی بەرهەمهێنانی نەوتی ئێران سنووردارە و پێویستی بە وەبەرهێنان هەیە، ئەوەش بە سووککردنی سزاکان دەستەبەر دەبێت."

سیناریۆی جەنگ و داخستنی هورمز

شرۆڤەکارەکەی کپلەر سیناریۆی شکستھێنانی دانوستاندنەکانیشی بۆ رووداو روونکردەوە و گوتی، لە ئەگەری هەڵکشانی گرژییەکان، بەتایبەتی ئەگەر بگاتە ئاستێک ئەمریکا هێرش بکاتە سەر ئێران، نرخی بەرمیلێک نەوت 15 بۆ 20 دۆلار گران دەبێت.

هۆمایۆن فەلەکشاهی گوتیشی: "ئەگەر ئێران بە داخستنی گەرووی هورمز وەڵامی ئەمریکا بداتەوە، ئەوکاتە دوور نییە نرخی بەرمیلێک نەوت بگاتە 150 دۆلاریش."

هەرچەندە فەلەکشاهی ئەمەی بە "ئەگەرێکی دوور" زانی، چونکە کارێکی لەو شێوەیە مەترسییەکی زۆری بۆ ئێرانیش دەبێت و کاریگەریی نەرێنیی گەورەی لەسەر چین و وڵاتانی ناوچەکەش دەبێت.

گەرووی هورمز رێڕۆیێکی گەورەی بازرگانییە و رۆژانە نزیکەی 20 ملیۆن بەرمیل نەوت لەوێوە بۆ بازاڕەکانی جیهان دەگوێزرێتەوە.

بەپێی ئەو داتایانەی دەست کەوتوون، لە مانگەکانی ئاب تاوەکو ئەیلوولی 2025، تێكڕای هەناردەی نەوتی ئێران ملیۆنێک و 750 هەزار بەرمیلی رۆژانە بووە. لە تشرینی دووەمی پار تاوەکو کانوونی دووەمی ئەم ساڵ، هەناردە بۆ ملیۆنێک و 530 هەزار بەرمیل دابەزیوە. ئێستا ئێران رۆژانە نزیکەی 3 ملیۆن و 100 هەزار بەرمیل نەوت بەرهەمدەهێنێت (توانای تاوەکو 3.45 ملیۆن هەیە).

مانگی رابردوو ئێران رۆژانە ملیۆنێک و 342 هەزار بەرمیل نەوتی هەناردەی چین کردووە، لەکاتێکدا کانوونی دووەمی پار ملیۆنێک و 874 هەزار بەرمیل بووە.

رێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران ئەمڕۆ لە دیدارێکدا لەگەڵ خەڵکی پارێزگای ئازەربایجانی رۆژهەڵات و شاری تەورێز لە تاران گوتی، 47 ساڵە ئەمریکییەکان هەوڵی لەنێوبردنی کۆماری ئیسلامی دەدەن و سەرکەوتوو نەبوون و ترەمپیش نابێت.

خامنەیی دەڵێت، "سەرۆکی ئەمریکا بەردەوام باسی ئەوە دەکات، سوپاکەمان بەهێزترین سوپای جیهانە. بەهێزترین سوپای جیهان لەوانەیە بە جۆرێک زللـەی بەرکەوێت، کە نەتوانێ هەستێتەوە."

رێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران هەڕەشە لە ئەمریکا دەکات و دەڵێت، "ئەمریکییەکان بەردەوام دەڵێن کەشتیی فڕۆکەهەڵگرمان رەوانەی ئێران کردووە، راستە کەشتیی فڕۆکەهەڵگر مەترسیدارە. بەڵام مەترسیدارتر لە کەشتیی فڕۆکەهەڵگر ئەو چەکەیە کە دەتوانێ نوقمی بکات."

خامنەیی دەشڵێت، "سەرۆکی ئەمریکا گوتوویەتی 47 ساڵە ئەمریکا نەیتوانیوە کۆماری ئیسلامی لەنێو ببات، گلەیی کردووە لای خەڵکی خۆیان، ئەمە دانپێدانانێکی باشە، دەڵێم، تۆش ناتوانیت ئەم کارە بکەیت."

قسەکانی رێبەری باڵای کۆماری ئیسلامی لەکاتێکدایە کە تیمی دانوستاندنکاری ئێران و ئەمریکا لە جنێڤ سەرقاڵی دانوستاندنن.

دۆناڵد ترەمپ، رۆژی هەینی 13-02-2026 و لە کاتی جێهێشتنی کۆشکی سپی و دواتر لە بنکەی سەربازیی فۆرت براگ لە ویلایەتی کارۆلاینای باکوور، لە وەڵامی پرسیارێکی رۆژنامەڤانان سەبارەت بەوەی ئایا دەیەوێ دەسەڵاتی ئێران بڕووخێت، گوتی، "پێدەچێت ئەوە باشترین شت بێت کە رووبدات. 47 ساڵە ئەوان تەنیا قسە دەکەن، لەو ماوەیەشدا ئێمە خەڵکی زۆرمان لەدەستدا، دەست و قاچ و دەموچاوی خەڵکمان شێوێندرا (بەهۆی کارەکانی ئەوانەوە)."

سەبارەت بەوەی ئێران چی بکات بۆ ئەوەی لە هێرشی سەربازی دووربکەوێتەوە، ترەمپ گوتی، "ئەو رێککەوتنەمان بدەنێ کە دەبوو لە سەرەتاوە بماندەنێ. ئەگەر رێککەوتنی راستمان بدەنێ، هێرش ناکەین."

ئەمڕۆ خولی دووەمی دانوستانە ناڕاستەوخۆکانی نێوان ئێران و ئەمریکا لە باڵیۆزخانەی عومان لە سویسرا بەڕێوەدەچێت.

بەگوتەی ئێران، کارنامەی ئەم خولەی دانوستانەکان هاوشێوەی قۆناخەکانی پێشوو، تەنیا سەبارەت بە "پرسی ئەتۆمی و لادانی سزاکانی سەر تارانە".

رێکخراوێکی ئابووری هۆشداری دەدات لەوەی ئەگەر چارەسەرێکی بەپەلە بۆ زیادکردنی گومرگ نەکرێت، بازاڕەکانی عێراق و هەرێمی کوردستان رووبەڕووی شەپۆلێکی گەورەی هەڵاوسان دەبنەوە و پێشنیاز دەکات حکومەت داشکاندنی گومرگی بۆ 75% زیاد بکات.

نزیکەی 50 رۆژە بەهۆی کارکردن بە رێنماییە گومرگییە نوێیەکانی حکومەتی عێراق، زیاتر لە 70 هەزار کۆنتێنەر لە کاڵا و کەلوپەلی بازرگانان لە بەندەرەکان و خاڵە سنوورییەکانی عێراق گیریان خواردووە.

باوەڕ جەمال، شارەزای ئابووری و سەرۆکی رێکخراوی ئابووریکار، بە میدیاکانی وتوە، "پێشنیازمان کردووە حکومەتـی عێراق گۆڕانکاری بکات؛ لەبری ئەوەی داشکاندنی 25% لە بەهای کاڵاکان بکرێت و دواتر باجیان لێ وەربگیرێت، رێژەی داشکاندنەکە بۆ 75% بەرز بکرێتەوە. ئەمە دەرفەتێکی باشە بۆ بازرگانان تاوەکو کۆنتێنەرەکانیان رەوانەی بازاڕ بکەن و رێگری لە هەڵاوسانی نرخ بکرێت."

سەرۆکی رێکخراوی ئابووریکار دەشڵێت: "ئەم پێشنیازە وەک نووسراوی فەرمی دراوەتە فراکسیۆنە کوردستانییەکان لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق".

باوەڕ جەمال گوتی، "لەسەر ئەم بابەتە لەگەڵ فراکسیۆنە جیاوازەکان لە پەرلەمانی عێراق قسەمان کردووە، ئەوەشی تائێستا هەیە، فراکسیۆنی پارتی دیموکراتی کوردستان پشتیوانییان نەکردووین و دەڵێن، هەولێر و بەغدا لەسەر ئەسیکۆدا رێکنەکەوتوون".

باوەڕ جەمال دەڵێت، "لایەنەکانی ئۆپۆزیسیۆن پشتیوانیمان لێدەکەن، بەڵام بەشێکی دیکەش دەڵێن، پرسی زۆر گەورە و جۆرێک لە پشێوی لە پەرلەمانی عێراق هەیە، بەتایبەتی کە هێشتا بەربژێری سەرۆکوەزیران و سەرۆککۆماری عێراقیش هەڵنەبژێردراون". گوتیشی، پەیوەندییان بە دەستەی گشتیی گومرگەکانی عێراقیش کردووە، بەڵام ئەوان پێیانگوتوون رژدن لەسەر جێبەجێکردنی سیستمەکە.

سەرۆکی رێکخراوی ئابووریکار گوتیشی، چەندین بازرگان پەیوەندییان پێوەکردوون کە هاوردەی کاڵایان راگرتووە. دەشڵێت، بە بەردەوامیی بڕیارەکە، نرخی کاڵاکان گرانتر دەبێت و دیناریش زیاتر دادەبەزێت، چونکە بازرگانانی دەرەوەی سیستمی ئەسیکۆدا ناچار دەبن لە بازاڕەکان دۆلار بکڕن.

بەپێی ئەو داتا و راپۆرتانەی دەست رێکخراوی ئابووریکار کەوتوون، کە پشتیان بە ئامارەکانی بانکی ناوەندی و وەزارەتی دارایی بەستووە، ئێستا بە بەهای نزیکەی 5 ملیار دۆلار کاڵا لە خاڵە گومرگییەکان و بەندەرەکانی عێراق راگیراون، هاوکات مامەڵە داراییەکانی بازرگانان بە بەهای 4 ملیار دۆلار پەکیکەوتووە."

لە 1ـی کانوونی دووەمی ئەم ساڵەوە حکومەتی فیدراڵی پێناسی نوێی گومرگی کارا کرد، کە رێژەکەی لەنێوان 5% بۆ 30%ـە و پێویستە لە رێگەی سیستمی ئەسیکۆدا و دانی پێشوەختەی گومرگ کاڵا هاوردە بکرێ.

ئەمە لەکاتێکدایە هێشتا هەولێر و بەغدا لەسەر جێبەجێکردنی سیستمەکە لە هەرێمی کوردستان رێکنەکەوتوون.